On Adımda İSG Yönetim Sistemi

Bilindiği üzere OHSAS 18001, politika, planlama, uygulama ve işletim, kontrol ve düzeltici faaliyet ve son olarak da yönetimin gözden geçirmesinden oluşan 5 ana başlık ve alt başlıklarından oluşan iş sağlığı ve güvenliği standardı olarak, kimi zaman işletmelerin kendi inisiyatifleri ile kimi zaman da müşteri istekleri doğrultusunda hayata geçirmek istedikleri bir hedef.

PUKO-Sürekli İyileştirme

Birçok zaman, OHSAS 18001'e sahip olan firmalarda dahi güvenlik kültürünün tam olarak oluşturulamadığı gerçeğinden yola çıkarak, bu yazımızda işlevsel bir iş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemi oluşturmak üzere yapılacak çalışmaları ileride dataylandırmak üzere ana hatlarıyla ele almaya çalışacağız.

 

 

Adım 1 ? İSG Politikası ve Taahhüt

İş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemi oluşturmada belki de en önemli adım İSG politikasıdır. İşyerinin özelliklerine uygun ve gerçekçi bir iş sağlığı ve güvenliği politikası oluşturma öncesinde aslında yürütülen faaliyetlerde ortaya çıkan tehlikelerin belirlenmesi, risklerin değerlendirilmesi ve uygun kontrol önlemleri alınması daha uygun olacaktır. Çünkü, iyi bir İSG politikası kısa ve öz olduğu kadar işyeri özelliklerine uygun, kendisine hedefler koyan ve bunları yakalamaya çalışan ve aynı zamanda sürekli iyileştirmeyi taahhüt eden bir yapıda olmalıdır. Özellikle görev, yetki ve sorumlulukların net biçimde ifade edildiği bir İSG politikası, iş sağlığı ve güvenliği kültürü oluşturmada daha katılımcı ortam yaratılmasına da katkıda bulunacaktır. İSG politikası, kamuya açık ve kolay erişilebilir olmalı, sıklıkla gözden geçirilmelidir.

Adım 2 ? İSG Organizasyonu ve Sorumluluklar

İSG organizasyonu, İSG konusunda çalışma yürütecek firma içinden ve/veya firma dışından profesyonellerin katılımıyla, İSGB (işyeri sağlık ve güvenlik birimi) veya OSGB (ortak sağlık ve güvenlik birimi) gibi birimlerin oluşturulmasıdır. (Altı aydan uzun sürekli işlerin yapıldığı, elli ve üzerinde çalışanı olan ve sanayiden sayılan işletmelerde İSG kurulu oluşturulmalıdır!) Bu adım aslında İş Kanunu'nda belirtirtilen, çalışanların işyerinde karşı karşıya oldukları mesleki riskler, alınması gereken tedbirler, yasal hak ve sorumlulukları hakkında bilgilendirilmesi ile de çok ilişkilidir. Çalışanların görev tanımı veya iş talimatlarında İSG vurgulanmalıdır. Burada belgelendirme çok önemli olup, insanların altına imza attıkları konularda daha ciddi bir sorumluluk duygusu ile davrandıkları unutulmamalıdır.

Adım 3 ? İSG'nin İşletme Faaliyetleri ile Bütünleştirilmesi

Bu kısımdan itibaren ele alınacak yedi adım, bir işletmede İSG yönetim sistemi oluşturmada gerekli olan temel İSG faaliyetlerini içermektedir. Bu temel İSG çalışmalarının işletme faaliyetleri ile bütünleştirilebilmesi için, yıllık planlar hazırlanmalı, somut ve ölçülebilir hedefler konmalı, bu hedeflerin tutturulmasında etkin bir performans izlemesi yapılmalı, birimler arası iletişim artırılmalı, görev ve sorumluluklar belirlenmeli, sistematik belgelendirme teşvik edilip katılım sağlanmalı ve yıllık değerlendirme raporu hazırlanmalıdır. (Yıllık değerlendirme raporu her yıl bakanlığa gönderilmeli!)

Adım 4 ? Tehlikelerin Belirlenmesi, Risk Değerlendirmesi ve Kontrolü

Bu adım, iş güvenliği uzmanı ve -yönetim de dahil olmak üzere- diğer çalışanların yapacağı ortak çalışmalarla işyerindeki tehlike ve risklerin belirlenmesi, bu tehlikelerin kaynağında önlenmesi, yok edilmesi mümkün olmayan tehlike ve risklerin değerlendirilerek kontrol önlemleri alınması ve kontrol faaliyetlerinin uygulanmasından oluşur. (Bu çalışmalarda tepkisel (aktif) değil, öngörüsel etkili (proaktif) yaklaşım önemlidir!)

Adım 5 ? Sağlık Gözetimi

İşyeri sağlık gözetimi, ortam gözetimi (gerekli ortam ölçümleri) ve çalışanların sağlık gözetiminin bileşkesidir. Hedef, sağlık problemleri ortaya çıkmadan önce önlemek olduğu için bir önceki adımda işyerindeki mevcut tehlikeler ve bunların sebep olduğu sağlık riskleri iyi değerlendirilmelidir. İşe giriş ve periyodik sağlık muayeneleri de yapılan risk değerlendirmesi sonuçlarına göre planlanmalıdır. (Endüstriyel tıbbın babası Ramazanni şöyle demiştir;"İş hastalıkları işyeri ortamında incelenir, hastane koğuşlarında değil.")

10 adımda isg-ys

Adım 6 ? Performans İzleme

Performans izlemede raporlama ve bildirimler çok önemli yer tutar. Sağlıklı geri bildirimler, performans izlemeyi kolaylaştırdığı gibi aynı zamanda alınan sonuçların daha sağlıklı olması ve buna bağlı olarak hedefleri yakalamada başarı oranının daha gerçeğe uygun belirlenmesini sağlayacaktır.

Adım 7 ? Olay Bildirimi ve Soruşturması

Olayların soruşturulması için prosedürler oluşturulması gerekir. Özellikle "ramak kala" olaylar ve "tehlikeli durumların" bildirilmesi, proaktif yaklaşım açısından sonradan meydana gelebilecek daha ciddi kazaların önlenmesinde önemli bir rol oynar. Bu sebeple işyeri yönetiminin bu bildirimleri teşvik edici bir tutum sergilemesi faydalı olacaktır. Ramak kala ve diğer iş kazalarının soruşturmasında nedensellik iyi incelenmelidir, böylece kök sebebe ulaşılarak aktif bir önlem alınması kolaylaşacaktır. (Üç günden fazla işe gelmemeyle sonuçlanan kazaların sosyal güvenlik kurumuna bildirilmesi gerekmektedir. İş kazaları en geç 2 iş günü içerisinde ise Çalışma Bakanlığı Bölge Müdürlüğüne bildirilmelidir!)

Adım 8 ? İyileştirme Faaliyetleri

Önlemenin genel ilkelerinin ruhunda şu prensip yatmaktadır; "tehlike ve riskleri ortadan kaldır, ortadan kaldıramıyorsan önlem al ve kontrol et." Bu doğrultuda, performans kontrollerinin sonuçları, mevzuat uyumluluk kontrolleri, yapılacak planlı iç denetimler ve yönetimin gözden geçirmesi daha etkin bir iş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemi oluşturmak adına yapılacak iyileştirmelerde büyük önem taşımaktadır. (Hedef kalite standartlarında olduğu gibi sürekli iyileştirme olmalıdır!)

Adım 9 ? Eğitim ve İletişim

Bu adım İş Kanunu'nda da vurgulanmış olan çalışanların işyerinde karşı karşıya bulundukları mesleki tehlikeler hakkında bilgilendirilmesi ile doğrudan ilişkilidir. İşe giriş oryantasyon eğitimleri, temel İSG eğitimi, yeni ekipman veya teknoloji kullanımında ve görev değişimlerinde uygulanacak tekrar eğitimleri ve işyerindeki potansiyel tehlikelere karşı bilgilendirme eğitimlerini kapsar. Diğer adımlardaki faaliyetlerin yürütülmesinde ise, işyerinde sağlıklı bir iletişim sağlanması elzemdir. Böylece daha etkin ve katılımcı bir ortam yaratılarak İSG kültürü oluşturmada -yönetim de dahil olmak üzere- tüm çalışanların aktif rol alması sağlanabilir. (Eğitimde süre veya tekrar sınırlaması yoktur. Eğitimde sınır, müsbet davranış değişiklikleridir!)

Adım 10 ? Acil Durumlara Hazırlık

Acil durumlara hazırlık ve müdahale için, işyerinde gerçekleştirilen faaliyetlerden kaynaklanan ya da dışarıdan gelebilecek acil durumların iyi saptanması gerekir. Bu doğrultuda acil durum eylem planı hazırlanır. Bu planlarda da çalışanların üstleneceği roller, görev ve sorumluluklar detaylı biçimde belirtilmeli, acil durum planları kolay ulaşılabilir yerlerde tüm çalışanların erişimine açılmalıdır. Yangın ve diğer acil durum tatbikatlarının yapılması, ilk yardım ve tahliye ekiplerinin belirlenmesi ve gerekli eğitimlerinin tamamlanması, çalışma sahası düzenlemesinde acil durumların göz önüne alınması gerekmektedir.

Yukarıda sadece ana başlıkları ile ele aldığımız iş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemi oluşturmaya ilişkin detayları ilerleyen günlerde daha kapsamlı olarak inceleyeceğiz.

 

* Bu makalenin yayın hakları www.is-sagligi-ve-guvenligi.com websitesine ait olup, referans belirtilmeden kullanılması halinde kanuni haklarımız saklı bulunmaktadır.

 

FAYDALANILAN KAYNAKLAR:

[1] İSGİP isg-ys rehberi

Ek Bilgi