Uygun İş Ayakkabısı Nasıl Seçilir? Standartları Nelerdir?

Bu yazımızda uygun iş ayakkabısı seçiminde rol oynayan etkenleri inceleyecek ve ayak koruma konusuna odaklanacağız.

uygun-fiyatli-is-ayakkabisi

 

İş Ayakkabılarında Standardizasyon

Ayak ve bacak yaralanmaları maden, inşaat, metal sanayi ve benzeri bir çok iş kolunda sıkça rastlanılan kazalardır. Farklı sektörlerde, ağır parçaların ayak üzerine düşmesi, erimiş metal ya da sıvıların, kimyasalların ayak ya da bacak üzerine dökülmesi veya sıçraması sonucu doku kayıplarının ve yanıkların oluşması, sivri cisimlerin batması, sıcak zemin üzerinde çalışma kaynaklı sağlık problemleri, kaygan zemin üzerinde çalışma sonucu düşmeler, alerjik deri reaksiyonları, egzema ve böcek ve yılan sokmaları gibi çeşitli risklerle karşılaşılmaktadır.

Ayak ve bacak korumada önemli olan maruz kalınan riske uygun dizlik, ayakkabı, bot ya da çizme gibi ürünlerin seçilmesidir. Çalışma ortamında ve çalışılan zeminde sıcaklığın derecesi, bu sıcaklıktaki çalışma süresi, ortamda kullanılan maddeler, hangi işlemlerin yapıldığı ve nasıl çalışıldığı, zeminin kayganlığı, elektrik direnci, ayakkabının dış ya da iç mekanda mı kullanılacağı, uzun süreli ayakta durulması ve benzeri konularda bilgi edinilmelidir. Hangi tip ayakkabıya ihtiyaç duyulduğuna karar verildikten sonra dikkat edilecek diğer hususlar arasında ayakkabının yüzeyi, tabanı, çelik iç tabanı ve bilek kısmı bulunmaktadır.

CE işareti bulunuran ayakkabı, kişisel koruyucu direktifine dayanan EN ISO 20344 standartındaki zorunlu testlerden geçmiş, performansı yüksek kalitede malzemelerden yapılmış demektir.

Koruyucu ayakkabı standartları kapsamında kullanılan ortak semboller:

P : Çelik ara taban (1100 kg'a kadar geçirgenlik direnci)

C : Elektrik direnci 100 KiloOhm'a kadar (iletken ayakkabı)

HI : Sıcaklığa karşı izolasyon

A : Antistatik ayakkabı (elektrik direnci 0.1 - 1000 MegaOhm arası)

CI : Soğuğa karşı izolasyon

HRO : ısıya dirençli taban (300ºC'ye kadar)

WRU : suya dayanıklı saya (ayakkabı yüzeyi)

E : topuk bölgesinin enerji abzorbsiyonu

ESD : elektrostatik boşalım

EN ISO 20345 Güvenlik Ayakkabıları (200 joule - Çelik Darbe Dayanımı)

SB : Temel Güvenlik

S1 : Anti statik, Şok Emici Topuk Bölgesi, Yağa Dayanıklı Taban

S1 P : Anti statik, Şok Emici Topuk Bölgesi, Yağa Dayanıklı Taban, Çelik Ara Taban

S2 : Anti statik, Şok Emici Topuk Bölgesi, Yağa Dayanıklı Taban, Suya Dirençli

S3 : Anti statik, Şok Emici Topuk Bölgesi, Yağa Dayanıklı Taban, Suya Dirençli , Çelik Ara Taban


EN ISO 20347 İş Ayakkabıları ( Burun Darbe Dayanımı olmayan )

01 : Anti statik, Şok Emici Topuk Bölgesi

01 P : Anti statik, Şok Emici Topuk Bölgesi , Çelik Ara Taban

02 : Anti statik, Şok Emici Topuk Bölgesi, Suya Dirençli

03 : Anti statik, Şok Emici Topuk Bölgesi, Suya Dirençli, Çelik Ara Taban

Koruyucu ayakkabının tabanını seçerken çalışılan ortamla ilgili bilgi edinilmelidir. Örneğin yüksek sıcaklık, asit ve alkali ile çalışılan ortamlarda neotril veya nitril taban seçilirken, kaymayı önleme, şok emme ve rahatlık gibi unsurlara ihtiyaç duyulduğunda çift dansiteli poliüretan taban gibi seçimler yapılabilir.

İş ayakkabısı kullanımında en sık rastlanan sorunlar arasında mantar enfeksiyonlarıdır. Ancak bu sorun çoğunlukla hijyen kurallarının bilinmemesi ve/veya uyulmamasından kaynaklanmaktadır. Bunun dışında çalışanların iş ayakkabısı giymekten kaçınmasında en önemli sebeplerden biri de ağırlığıdır. Bu sebeple iş ayakkabısı seçiminde ağır olmamasına (en fazla 1 kg/çift) dikkat edilmelidir.

Ayak Koruyucu Çeşitleri:

EMNİYET AYAKKABILARI

Ağır ve yuvarlanabilen malzemelerin kaldırılıp taşındığı işlerde, çivi batmalarına, erimiş metal sıçramalarına karşı emniyet ayakkabısı kullanılır.

· Çivi batmalarına karşı ayakkabının ayakla taban arasına alüminyum veya çelik altlık konulur.

· Dökümhane ve izabe fırınlarında çalışanların ayakkabılarının üzerine metal bir koruyucu takılır. Ayakkabının burnuna konan bu metal bombeler, 1 metre yükseklikten düşecek 20 kg. ağırlığına dayanaklı olmalıdır. (EN 20345)

· Elektrik işlerinde çalışan işçilere yalıtkan ayakkabı verilmelidir. Bu ayakkabıların altı yüksek gerilime dayanıklı lastikten olur. Elektrik işlerinde çalışan işçilere çivili veya kabaralı ayakkabı giydirilmez.

· Asit veya kostikle çalışan işçilere, lastik veya benzeri malzemeden yapılmış ve bu maddelere dayanıklı ayakkabılar verilir. Bu işçilere verilen çizme veya ayakkabılarda, çelik veya demir çivi, kabara, burun demiri, nalça gibi metal kısımlar bulunmaz.

LASTİK ÇİZMELER

Nemli, ıslak veya su içinde çalışanlar ile asitli veya çözücülü yerlerde çalışanların ayaklarını korumada kullanılır. İnşaatlarda kullanılacak olanların tabanı ve burnu çelik takviyelidir.
Asite dayanıklı olan PVC malzemeden, solventlere dayanıklı olan NİTRİL malzemeden yapılması gerekir.

TİTREŞİM GİDERİCİ AYAKKABI

Delme işlerinde, basınçlı hava ile çalışan işlerde titreşimden vücut iç organlarını korumada kullanılır. Tabanı, vibrasyonu azaltıcı özel geliştirilmiş plastikten yapılmıştır.

TOZLUKLAR

Bacakları ateşe ve sıçrayan kıvılcıma karşı konur. Kaynak işlerinde, dökümhanelerde ve izabe fırınlarında çalışan işçiler için kullanılır. Tozluklar, pantolon veya tulum ve ayakkabı üzerine giyilir.

TIRMANMA MAHMUZU (Ayakcak)

Direklere çıkmak için kullanılan demirden yapılmış, ayakkabıların altına giyilen tırmanırken düşmemek için kullanılan bir malzemedir. Bunların uçlarının sivri ve keskin olarak saklanması gerekir. Ayakçakların kayış ve tokaları sık sık kontrol edilerek kayış delikleri kenarında yırtık olup olmadığı, tokaların şekillerinin bozulup bozulmadığı araştırılmalıdır. Bozukluk görüldüğünde kullanılmamalıdır.

(*) Bu yazının hazırlanmasında proses isg sitesinden faydalanılmıştır.

Ek Bilgi