Kadın İşçilerin Doğum İzni ve Emzirme İzni

Çalışma hayatında kadınlar, fiziksel ve biyolojik durumları nedeniyle özel olarak korunmaktadırlar. Kadınların gebelik-doğum ve doğum sonrasında korunmaları, kadının ve çocuğun sağlığı açısından önemlidir. Kadınlar bu dönemlerde verilen izinlerle de korunmaktadırlar. Bu yazıda, işçi statüsünde çalışan kadınların gebelik, doğum öncesi, doğum ve doğum sonrası izinler ile emzirme izinleri konularındaki iş mevzuatındaki düzenlemelere yer verilmiştir.

emzirme-odasi-isareti

 

4857 sayılı iş Kanunun 74.maddesi ?analık halinde çalışma ve süt izni? başlığı altında doğum öncesi-doğum ve doğum sonrası izinlerini düzenlemiştir. Kanunun maddesinde 13.02.2011 tarih ve 6111 sayılı Kanunun 76.maddesiyle değişiklik yapılmıştır. İş Kanunun ilgili hükümleri kapsamında izin konuları ve en sık karşılaşılan sorular ve cevapları başlıklar halinde açıklanmıştır.

Kadın işçilerin doğum izinleri

Kadın işçilerin doğumdan önce sekiz ve doğumdan sonra sekiz hafta olmak üzere toplam onaltı haftalık süre için çalıştırılmamaları esastır. Çoğul gebelik halinde doğumdan önce çalıştırılmayacak sekiz haftalık süreye iki hafta süre eklenir ve bu süre 10 haftaya kadar çıkar.

Kadın işçinin doğum öncesi izinlerini eksik kullanması ya da erken doğum yapması durumunda izin hakları

Kadın işçinin sağlık durumu uygun olduğu takdirde, doktorun onayı ile kadın işçi isterse doğumdan önceki üç haftaya kadar işyerinde çalışabilir. Bu durumda, kadın işçinin çalıştığı süreler, doğum sonrası sürelere eklenir. Örneğin; Doğum öncesi 3 hafta izin kullanan kadın işçi doğum sonrası kalan 5 haftalık iznini kullanabilecektir. Bu durumda, doğumdan sonra kullanabileceği izin 13 hafta olacaktır.

Kadın işçinin erken doğum yapması halinde ise doğumdan önce kullanamadığı çalıştırılmayacak süreler, doğum sonrası sürelere eklenmek suretiyle kullandırılacaktır.

Kadın işçinin doğum izinlerinin yıllık ücretli izne ve kıdem tazminatına etkisi

4857 sayılı İş Kanunun ?Yıllık izin bakımından çalışılmış gibi sayılan haller? başlıklı 55.maddesnin (b) bendi gereğince Kadın işçilerin doğumdan önce ve sonra çalıştırılmadıkları günler yıllık ücretli izin hakkının hesabında çalışılmış gibi sayılır.

Bu süreler, kıdem tazminatına esas gün sayısının belirlenmesinde de çalışılmış gibi sayılacaktır. Yargıtay 9.H.D. 17.09.2007 gün ve 2007/29103 Esas ve 2007/26743 sayılı kararı da bu yöndedir.

Kadın işçinin doğum sonrası ücretsiz izin hakkı

İsteği halinde kadın işçiye, onaltı haftalık doğum izni süresinin tamamlanmasından veya çoğul gebelik halinde onsekiz haftalık süreden sonra altı aya kadar ücretsiz izin verilir.

Örneğin; doğum öncesi 3 hafta izin kullanan işçinin, doğum öncesi kullanamadığı 5 haftalık süre ve doğum sonrası izni olan 8 haftalık süre, doğumdan sonra 13 hafta olarak kullandırılacak ve bu sürenin bitiminde isteği halinde 6 ay ücretsiz izin verilecektir.

Kadın işçinin doğum sonrası ücretsiz izin hakkını kullanmasının yıllık ücretli izin ve kıdem tazminatına etkisi nedir?

4857 sayılı İş Kanunun 74.maddesine göre kadın işçiye talebi halinde verilen ücretsiz izne ilişkin süre, yıllık ücretli izin hakkının hesabında dikkate alınmayacaktır.

Bu sürede, kadın işçinin iş sözleşmesi askıda olup kıdem tazminatına esas süre bakımından da dikkate alınmaz. Nitekim, Yargıtay 9 uncu Hukuk Dairesinin 2007/13411 esas ve 2008/5579 karar ve 21.03.2008 tarihli kararında da "?İşçinin iş sözleşmesinin askıda olduğu süreler de, kıdem süresinden sayılmamalıdır. Örneğin ücretsiz izinde geçen süreler kıdem tazminatına esas süre bakımından dikkate alınmaz?"  hükmüne varılmıştır.

İşveren, kadın işçinin doğum sonrası ücretsiz izin istemesi durumunda izin vermek zorunda mıdır?

Kadın işçinin talebi halinde işveren doğum sonrası ücretsiz izin vermek zorundadır. Kadın işçiyedoğum sonrası ücretsiz izni vermeyen işveren hakkında 4857 sayılı İş Kanunun 104.maddesine göre yaptırım uygulanır.

Kadın işçilerin emzirme izninin süresi nedir?

4857 sayılı kanunun 74.maddesine göre, kadın işçilere bir yaşından küçük çocuklarını emzirmeleri için günde toplam bir buçuk saat süt izni verilmesi gerekmektedir. Bu süre 4857 sayılı iş Kanunun 66.maddesinin ( e )bendine göre, günlük çalışma süresinden sayılmaktadır. Bu süreyi nasıl ve ne şekilde kullanılacağını işçi kendisi belirler. Bu sürenin iş süresinden sayılması nedeniyle işçinin ücretinden kesinti yapılamaz.

 

Olcay AYDIN

İş Başmüfettişi                                                  

 

Ek Bilgi